Trăn trở con số 10.000 người mất và kỳ vọng từ sáng kiến an toàn giao thông

Chiều 17/9, tại Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, TPHCM, báo Dân trí phối hợp với Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) và Công ty Toyota Việt Nam tổ chức lễ phát động cuộc thi Sáng kiến An toàn giao thông Việt Nam năm 2026.

Sự kiện có sự tham gia của đại diện Bộ Nội vụ, các sở, ban ngành tại TPHCM, các chuyên gia công nghệ, đại diện doanh nghiệp cùng giảng viên và sinh viên trường đại học trên địa bàn.

Cuộc thi được tổ chức trên quy mô toàn quốc, nhằm tìm kiếm các ý tưởng, giải pháp công nghệ và mô hình quản lý thực tiễn để giải quyết các bất cập trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ tại Việt Nam.

Tai nạn giao thông cướp đi “một sư đoàn” mỗi năm

Mở đầu phần trao đổi tại lễ phát động, Đại tá Nguyễn Quang Nhật, Trưởng phòng Hướng dẫn, tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (Cục Cảnh sát giao thông), đã đưa ra một phép so sánh khiến cả hội trường suy ngẫm.

“Mỗi năm ước tính Việt Nam có xấp xỉ hơn 10.000 người tử vong vì tai nạn giao thông, tức là khoảng quân số của một sư đoàn. Các bạn thấy nó ghê gớm thế nào”, Đại tá Nguyễn Quang Nhật chia sẻ.

Do đó, đại diện Cục Cảnh sát giao thông khẳng định việc ngăn chặn, phòng ngừa, giảm thiểu những thiệt hại do tai nạn giao thông là điều cần thiết hơn bao giờ hết.

Theo Đại tá Nhật, tình hình trật tự, an toàn giao thông hàng ngày vẫn diễn biến rất phức tạp. Để tìm ra lời giải, cơ quan quản lý rất cần những ý tưởng từ chính người dân đang trực tiếp lưu thông trên đường.

Theo ông, giải pháp đôi khi rất gần gũi, như đề xuất của một kỹ sư vô tuyến về việc bịt nút giao Lê Quang Đạo (Mỹ Đình) để tổ chức lại bùng binh rộng hơn, từ đó giải quyết bài toán ùn tắc trong một thời gian nhất định.

Cùng chung nỗi trăn trở này, nhà báo Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập báo Dân trí, nhấn mạnh, trách nhiệm của cơ quan truyền thông không chỉ dừng ở việc phản ánh một điểm đen ùn tắc hay một vụ tai nạn vừa xảy ra, mà phải trực tiếp góp phần tìm lời giải cho câu hỏi: “Chúng ta có thể làm gì để ngày mai giao thông trên đường phố được an toàn hơn”.

Tìm đường cho ý tưởng “bước ra khỏi hồ sơ dự thi”

Nhìn lại hành trình từ năm 2022 đến nay, Tổng Biên tập báo Dân trí chia sẻ niềm vui khi cuộc thi đã nhận về hàng nghìn bài dự thi. Đằng sau mỗi bài thi là một lần người dân đã dừng lại trước bất cập để tự hỏi có cách nào làm tốt hơn.

Bước sang mùa thứ 5, trăn trở lớn nhất của Ban tổ chức là làm sao để các giải pháp không nằm lại trên giấy.

“Chúng tôi muốn tìm đường để những sáng kiến có cơ hội bước ra khỏi hồ sơ dự thi và đi vào cuộc sống. Vì vậy, Ban tổ chức tăng cường các hoạt động workshop, kết nối thí sinh với chuyên gia, những tác giả từng đoạt giải và các đơn vị có khả năng đồng hành, hỗ trợ”, nhà báo Phạm Tuấn Anh cho biết.

Thời gian qua, nhiều sáng kiến đã được các cơ quan chức năng, đặc biệt là Cục Cảnh sát giao thông, trực tiếp nghiên cứu, thử nghiệm. Dù vậy, còn rất nhiều ý tưởng tốt, nhất là về công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), chưa được đầu tư thích đáng để phát triển thành giải pháp hoàn chỉnh.

Đánh giá về chương trình năm nay, Đại tá Phạm Việt Công, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, nhấn mạnh ý nghĩa thiết thực của cuộc thi khi thu hút đông đảo học sinh, sinh viên tham gia lễ phát động.

Dù vậy, sau 5 mùa tổ chức, ông thẳng thắn nhìn nhận việc ứng dụng sáng kiến vào đời sống vẫn còn nhiều hạn chế, mới dừng lại ở một vài tuyến đường hay vị trí cục bộ mà chưa thể nhân rộng.

Để giải quyết vấn đề này, lãnh đạo Cục Cảnh sát giao thông đề xuất Ban tổ chức cần định hướng nội dung bám sát thực tiễn để sản phẩm có thể áp dụng được ngay. Đồng thời, các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần chung tay nhằm phát triển các ý tưởng nghiên cứu cơ bản thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Kỳ vọng người trẻ đóng góp sáng kiến

Khuyến khích việc áp dụng công nghệ mới như AI hay dữ liệu lớn, song nhà báo Phạm Tuấn Anh lưu ý công nghệ hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ. Điểm bắt đầu của một sáng kiến tốt vẫn phải là vấn đề thực tế, đích đến cuối cùng vẫn là phục vụ con người.

“Các bạn trẻ không nhất thiết phải bắt đầu bằng một đề tài thật lớn, mà có thể bắt đầu từ chính con đường đi học mỗi ngày. Đừng ngại nêu ý tưởng ban đầu dù còn nhỏ hay có vẻ khác thường… Chúng tôi tin rằng, từ một ý tưởng được nghĩ ra trên giảng đường hôm nay, vài năm nữa chúng ta sẽ gặp lại nó trên một con đường nào đó của Việt Nam”, Tổng Biên tập báo Dân trí chia sẻ.

Về phía cơ quan quản lý, Đại tá Nguyễn Quang Nhật gửi gắm kỳ vọng thế hệ trẻ sẽ mạnh dạn đóng góp ý tưởng, sáng kiến để hoàn thiện hệ thống chính sách.

“Rất mong các bạn học sinh, sinh viên trên toàn quốc sẽ đóng góp những ý tưởng với các nhà quản lý để chúng tôi nhìn nhận lại xem các giải pháp hiện tại đã hợp lý chưa, có gì mới không; đặc biệt là trong giai đoạn Cục Cảnh sát giao thông đang tập trung ứng dụng công nghệ để thay đổi diện mạo giao thông Việt Nam”, đại diện Cục Cảnh sát giao thông chia sẻ.

Sự kết hợp giữa tư duy cởi mở của nhà quản lý, sự đồng hành của đơn vị tổ chức và những quan sát thực tế từ người trẻ được kỳ vọng tạo ra giải pháp chạm tới đời sống; từng bước kéo giảm thương vong do tai nạn giao thông.